Masumiyet karinesi, bir kişinin suçu mahkeme kararıyla kesinleşinceye kadar suçsuz sayılmasını ifade eder. Ceza adaletinin temel güvencelerindendir.
Masumiyet karinesi (Lat. praesumptio innocentiae; İng. presumption of innocence; Alm. Unschuldsvermutung; Fra. présomption d’innocence), hakkında suç isnadı bulunan kişinin, yargılama sonunda mahkûmiyet hükmü kesinleşinceye kadar suçsuz kabul edilmesi ilkesidir.
Bu ilke, modern ceza hukukunun temel taşlarından biridir ve hukuk devleti anlayışının merkezinde yer alır.
Türkiye’de masumiyet karinesi: Anayasa’nın 38. maddesinde, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde güvence altına alınmıştır.
Masumiyet karinesi, Orta Çağ’daki suçluluk varsayımına dayalı yargı anlayışına tepki olarak gelişmiştir. Engizisyon ve benzeri sistemlerde kişi, suçsuzluğunu ispat etmek zorundaydı. Modern hukuk ise bu yükü devlete yüklemiştir.
Aydınlanma düşüncesiyle birlikte, özellikle 18. yüzyılda, bireyin temel hakları korunmaya başlanmış; suçun ispatı savcılık makamına bırakılmıştır.
Bugün masumiyet karinesi yalnızca mahkeme salonlarında değil; medya, kamuoyu ve idari süreçlerde de bağlayıcı bir ilkedir.
► Masumiyet karinesi ne zaman sona erer?
Mahkûmiyet hükmü kesinleştiğinde.
► Tutuklu olmak suçlu olmak mıdır?
Hayır. Tutuklama bir tedbirdir; suçluluğun kanıtı değildir.
► Medyanın “suçlu” dili kullanması ihlal midir?
Evet. Yargı süreci tamamlanmadan kişiyi suçlu göstermek masumiyet karinesini zedeler.
► İspat yükü kime aittir?
Devlete, yani iddia makamına.
► Şüpheden sanık yararlanır ilkesi nedir?
“Şüpheden sanık yararlanır” (in dubio pro reo) ilkesi, suçun kesin ispatlanamadığı durumlarda beraat kararı verilmesini gerektirir.
Mahkeme dramaları ve polisiye diziler, masumiyet karinesini sıkça işler. Özellikle “haksız yere suçlanan” karakter anlatıları, bu ilkenin dramatik karşılığını oluşturur. Ancak popüler kültür, çoğu zaman yargı sürecini hızlandırılmış ve sadeleştirilmiş biçimde sunar.
Masumiyet karinesi, devlet gücünün sınırıdır. Yargılama sürecinde bireyi koruyan en temel ilkelerden biridir. Suçla mücadele, hak güvenceleriyle birlikte yürütülür.
Adalet, suçluyu cezalandırmak kadar; suçsuzu korumayı da gerektirir.
► CMUK
► MEŞRU MÜDAFAA
► HOMA SACER
► DÜŞMAN HUKUKU
► UMUT HAKKI
