Sanayi toplumunda “yük” yalnızca taşınan nesneyi değil, onu taşıyan bedeni de tanımlar. ILO 127, emeğin fiziksel sınırlarını hukuki bir ilke hâline getiren metinlerden biridir.
ILO 127 No’lu Azami Ağırlık Sözleşmesi (İng. Maximum Weight Convention; Alm. Übereinkommen über das Höchstgewicht; Fra. Convention sur le poids maximum), elle taşıma işlerinde işçilerin sağlığını korumak amacıyla kaldırılabilecek azami yük sınırlarını düzenleyen uluslararası iş sözleşmesidir.
Sözleşme, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından 1967 yılında kabul edilmiş; özellikle beden gücüne dayalı işlerde kas-iskelet sistemi hastalıklarını ve kalıcı sakatlanmaları önlemeyi hedeflemiştir.
Sanayileşme sürecinde işçi sağlığı uzun süre “kaçınılmaz bedel” olarak görülmüş, ağır yük taşıma işlerinde insan bedeninin sınırları göz ardı edilmiştir. ILO 127, bu anlayışa karşı geliştirilen sosyal hukuk refleksinin ürünüdür.
Sözleşme, yük taşımanın tamamen yasaklanmasını değil; cinsiyet, yaş, fiziksel yapı ve çalışma koşulları dikkate alınarak insan onuruna uygun sınırlar belirlenmesini esas alır. Bu yönüyle metin, teknolojik çözümler (makineleşme, ergonomi) yaygınlaşmadan önce bile işçinin bedenini merkeze alan ilerici bir yaklaşım sunar.
Günümüzde birçok ülkede sözleşmenin ilkeleri, doğrudan değil; iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, ergonomi yönetmelikleri ve meslek hastalıkları tanımları yoluyla uygulanmaktadır.
► Sözleşme belirli bir kilo sınırı mı koyar?
Hayır. Tek tip bir kilo sınırı yerine, taşıma koşullarının işçinin sağlığına zarar vermemesi ilkesini esas alır.
► Kadın ve erkek işçiler için farklılık öngörür mü?
Evet. Fiziksel farklılıklar göz önünde bulundurularak ayrımcı olmayan, koruyucu bir yaklaşım benimser.
► ILO 127 hâlâ geçerli midir?
Hukuken evet; ancak birçok ülkede daha kapsamlı modern iş güvenliği düzenlemeleriyle tamamlanmıştır.
► Sözleşme makine kullanımını teşvik eder mi?
Dolaylı olarak evet. İnsan gücü yerine mekanik taşıma araçlarının kullanılmasını özendirir.
► Bu sözleşme neden az bilinir?
Çünkü işçi sağlığı tartışmaları çoğu zaman görünmez beden emeği üzerinden değil, üretim verimliliği üzerinden yürütülür.
ILO 127 doğrudan popüler kültürde yer bulmasa da, ağır beden emeği sinema ve edebiyatta güçlü bir temsile sahiptir. Liman işçileri, maden emekçileri, hamallar ve fabrika işçileri; bedenin tükenişini anlatan anlatıların merkezinde yer alır. Bu temsiller, hukuki metinlerin soğuk diliyle ifade edilen sınırların, gerçek hayatta ne anlama geldiğini görünür kılar.
ILO 127 No’lu Sözleşme, emeği yalnızca üretim faktörü değil, korunması gereken bir insan faaliyeti olarak ele alan bir dönüm noktasıdır. İnsan bedeninin sınırsız olmadığı gerçeğini hukuki ilke hâline getirmesi, modern iş sağlığı ve güvenliği anlayışının temel taşlarından birini oluşturur.
► SAĞLIK TURİZMİ
► TÜKETİCİ HAKLARI
► SENDİKA
► İŞÇİ SINIFI
► ÇED
