Adı “yeşil toprak” olsa da, Grönland modern dünyanın en büyük buz hafızasıdır. Doğası kadar jeopolitiğiyle de ağır ve belirleyici bir coğrafya.
Grönland (Grönl. Kalaallit Nunaat), Danimarka Krallığı’na bağlı, geniş özerkliğe sahip bir bölgedir. Yüzölçümü yaklaşık 2,16 milyon km² ile dünyanın en büyük adasıdır; buna karşılık nüfusu 60 binin altındadır. Başkenti Nuuk’tur.
Topraklarının yaklaşık %80’i kalın bir buz tabakası ile kaplıdır. Bu buz örtüsü, küresel iklim sisteminde deniz seviyeleri ve okyanus dolaşımı açısından kritik öneme sahiptir.
Grönland’ın bilinen yerleşim tarihi, İnuit halklarının binlerce yıl öncesine uzanır. 10. yüzyılda Vikingler adaya ulaşır; Orta Çağ boyunca Norse yerleşimleri görülür. 18. yüzyıldan itibaren Danimarka’nın kolonisi hâline gelir.
1953’te Danimarka’nın ayrılmaz parçası ilan edilen Grönland, 1979’da home rule (yerel yönetim), 2009’da ise geniş özerklik kazanır. Bugün içişleri, eğitim, sağlık ve doğal kaynaklar Grönland yönetimindedir; dış politika ve savunma büyük ölçüde Danimarka’ya bağlıdır.
► Grönland neden bu kadar stratejik?
Çünkü Arktik’te yer alır; yeni deniz yolları, askeri üsler ve yer altı kaynakları açısından kritik konumdadır.
► Bağımsız olabilir mi?
Hukuken evet; ekonomik olarak zordur. Ekonomi büyük ölçüde balıkçılık ve Danimarka yardımlarına dayanır.
► Buzullar neden küresel mesele?
Grönland buz tabakasının erimesi, küresel deniz seviyelerini metrelerce etkileyebilir.
► Nüfus neden bu kadar az?
Sert iklim, sınırlı tarım ve yerleşime elverişli alanların darlığı temel nedenlerdir.
► Kültürel kimlik nasıl korunuyor?
Dil (Kalaallisut), geleneksel avcılık ve yerel yönetim politikalarıyla.
Grönland, popüler kültürde çoğu zaman “dünyanın sonu”, “beyaz boşluk” ya da iklim felaketinin görsel simgesi olarak kullanılır. Belgesellerde buzulların çatlaması, sinemada ise küresel krizlerin başlangıç noktasıdır. Bu temsiller, adayı romantize ederken yerel yaşamın sürekliliğini çoğu zaman arka plana iter.
Grönland, yalnızca bir ada değildir; iklimin, siyasetin ve tarihin kesişim noktasıdır. Buzulların sessiz hareketi, dünyanın geri kalanında alınan kararların gecikmiş sonucunu taşır. Bu nedenle Grönland, geleceğin değil; şimdinin coğrafyasıdır.
► İKLİM KRİZİ
► OZON TABAKASI
► JEOPOLİTİKA
► YEŞİL MUTABAKAT
► TERMODİNAMİK
