Fotoğraf: Bruce Gilden
2024’ün sonlarına doğru gelip de yeni yıl için geri adım saymaya başladığımız bu günlerde Stockholm’deki Fotografiska, kapılarını Amerikalı sokak fotoğrafçısı Bruce Gilden’a açıyor. ’Why These’ (Bunlar Neden) isimli sergi, Gilden’in 60 yıllık kariyerinin önde gelen eserlerini biraraya topluyor. Fotoğrafçının 1979’dan bu yana çektiği fotoğraflar arasından seçtiği 45 iş, sokak fotoğrafının farklı yüzlerini izleyicilerle buluşturuyor.
’İyi bir sokak fotoğrafçısı, sokak kokmalı. Ne kadar yakınlaşırsan o kadar iyi sonuç elde edersin,’ diye Gilden bu alanda yol almak isteyen fotoğrafçıların da ilham kaynağı olmaya devam ediyor. New York’tan Tokyo’ya ve Meksika City’e kadar gidip gezdiği şehirlerde bir şekilde toplum tarafından marjinalleştirilmiş grupların izlerini sürüyor. Çete üyeleri, seks işçileri, uyuşturucu tacirleri, evsizler Gilden’in fotoğrafik sahnelerinin baş karakterleri olarak yerlerini alıyor.
’Eğer fotoğraf iyi değilse, o zaman sen yeterince iyi değilsin’ diyen Robert Capa’nın bu sözünü her zaman kendisine bir mantra olarak kabul ettiğini Gilden, hiç durmadan sokakları yaşayıp, fotoğraflarını çekmeye devam ediyor. Kamerasını elinden bir an bile düşürmeksizin hayatın en spontan ve kaba yönlerini gözler önüne seriyor.
Gilden’ın fotoğrafa olan ilgisi 1967’nin ilk zamanlarında başlar. Aslında oyuncu olmak ister ancak sonraları, insana ve topluma olan merakı ve onu anlatma arzusunu en iyi şekilde fotoğrafla dindirebileceğini anlar. Çoğunlukla kendi kendisini yetiştirir. New York’taki Görsel Sanatlar Okulu’nda (School of Visual Arts) da aldığı akşam dersleriyle tekniğini geliştirir.
Gilden, kariyerinin başlarında New York’un Coney Island gibi renkli mekanlarından ve New Orleans’taki Mardi Gras festivallerinden ilham alır. Buralardaki yaşamı ve insan hikayelerini kendisine birer çıkış noktası benimser. Yakın plan flaş kullanımıyla dikkat çeken sokak portreleri zaman içerisinde onun alameti farikası haline gelir. Sokaklarda karşılaştığı karakterler, fotoğraflarında şehrin sert yaşam koşullarını yansıtan birer hikaye anlatıcısı olarak karşımıza çıkar. Fotoğrafçı, bu şekilde izleyiciyi hem karmaşık ve bazen de karanlık yönleri olan sokağın gündelik akışıyla yüzleştirmeyi başarır Bu tarzı, kimileri tarafından rahatsız edici olarak algılanırken, kimilerinin de takdirini topluyor.
2025’in Nisan ayına kadar devam edecek olan sergi, sanatçının aynı zamanda Fotografiska’daki ilk solo sergisi. Koleksiyon, siyah beyaz işlerinin yanında fotoğrafçının renkli işlerini de içeriyor.
1998’den bu yana Magnum üyesi olan Gilden, Why These serisi ile ilgili şunları söylüyor:
’58 yıl boyunca fotoğraf çektim ve bu sergide yer alan fotoğraflar, kariyerim boyunca ortaya çıkardığım en iyi işler.
Fotografiska, sergi boyunca sanatçının benzersiz çalışma tarzına ve aynı zamanda kişisel geçmişine de bir bakış sunuyor.