Kabuki, 17. yüzyıl başlarında Japonya’da ortaya çıkan; müzik, dans ve dramatik anlatımı birleştiren geleneksel tiyatro türüdür. Abartılı makyajı, stilize oyunculuğu ve görkemli kostümleriyle tanınır.
Kabuki (Jpn. 歌舞伎), Edo döneminde gelişmiş bir sahne sanatıdır. Sözcük; “şarkı” (ka), “dans” (bu) ve “beceri/oyunculuk” (ki) karakterlerinden oluşur.
Türün temel özellikleri şunlardır: Stilize jest ve mimikler; abartılı kostüm ve makyaj (özellikle kumadori); müzik eşliğinde dramatik anlatım; sahne mekaniğinde yenilikçi teknikler…
Kabuki, aristokrat Nō tiyatrosundan farklı olarak daha geniş halk kesimlerine hitap etmiştir.
Kabuki’nin kökeni 1600’lerin başına uzanır. Türün öncüsü kabul edilen Izumo no Okuni, Kyoto’da danslı dramatik gösteriler sergilemiştir. Başlangıçta kadın oyuncular sahne alırken, ahlâkî ve toplumsal kaygılar gerekçe gösterilerek kadınların sahneye çıkması yasaklanmış; roller zamanla erkek oyuncular tarafından üstlenilmiştir. Kadın rollerini oynayan erkek sanatçılar (onnagata), kabukinin ayırt edici unsurlarından biri hâline gelmiştir.
Edo döneminde kabuki kurumsallaşmış; belirli oyun kalıpları ve oyuncu aileleri oluşmuştur. 19. yüzyılda modernleşme süreciyle birlikte kabuki hem eleştirilmiş hem de “ulusal sanat” kimliğiyle korunmuştur.
20. yüzyılda sinema ve modern tiyatro karşısında geri plana düşse de, kabuki Japon kültürel mirasının temel unsurlarından biri olarak varlığını sürdürmüştür. Günümüzde Tokyo’daki Kabukiza Tiyatrosu türün en önemli merkezidir.
► Kabuki neden abartılıdır?
Stilizasyon bilinçli bir estetik tercihtir; duygu ve karakter tiplerini sembolik biçimde vurgular.
► Kadın oyuncular neden yoktur?
17. yüzyılda getirilen yasak sonrasında tüm roller erkekler tarafından oynanmıştır.
► Nō tiyatrosundan farkı nedir?
Nō daha ağır, sembolik ve aristokratik bir yapıdadır; kabuki daha dinamik ve halk merkezlidir.
► Kabuki metinleri neyi konu alır?
Tarihî olaylar, samuray dramları ve gündelik hayat hikâyeleri işlenir.
► Modern Japonya’da hâlâ canlı mıdır?
Evet; geleneksel form korunurken çağdaş yorumlar da üretilmektedir.
Kabuki estetiği; anime, manga ve Japon sinemasında görsel referans olarak sıkça kullanılır. Abartılı yüz boyaları ve dramatik pozlar, modern popüler kültürde stilize bir simgeye dönüşmüştür.
Ayrıca Batı tiyatrosu ve performans sanatları da kabukinin sahne mekaniğinden ve görsel abartısından etkilenmiştir.
Kabuki, yalnızca bir tiyatro türü değil; Japon estetik anlayışının sahnedeki ifadesidir.
Görkem ile disiplin, abartı ile gelenek arasında kurulan dengede varlığını sürdürür.
► HARUKİ MURAKAMI
► PERFORMANS SANATI
► HİCİV
► MELODRAM
► ZENNE
