Hızın ilerleme, büyümenin başarı sayıldığı bir dünyada; Cittaslow, bilinçli biçimde yavaşlamayı savunan nadir kolektif karşı çıkışlardan biridir. Bir şehir politikası olarak ortaya çıkar, zamanla bir yaşam felsefesine dönüşür.
Cittaslow Hareketi (İng. Slow City Movement; Alm. Langsame Stadt Bewegung; Fra. Mouvement des villes lentes), kentlerin yerel kimliklerini, yaşam kalitesini ve çevresel sürdürülebilirliği korumayı amaçlayan uluslararası bir belediyeler ağıdır. Hareket, hızlı tüketim, standartlaşma ve küresel kent modellerine karşı; yerel üretim, yavaş yaşam ve insan ölçeği ilkelerini savunur.
Cittaslow, modern şehircilikte “geri kalmışlık” olarak görülen yavaşlığı, bilinçli bir tercih ve politik duruş olarak yeniden tanımlar.
Cittaslow, 1999 yılında İtalya’da doğar. Kurucular arasında Paolo Saturnini (Greve in Chianti Belediye Başkanı) ve Slow Food hareketinin öncüleri yer alır. Slow Food’un “hızlı tüketime karşı yerel mutfak” fikri, bu kez şehir ölçeğine taşınır.
Hareketin merkez ofisi İtalya’nın Orvieto kentindedir ve bugün Cittaslow International adıyla faaliyet gösterir. Cittaslow ağına katılabilmek için nüfusun 50 binin altında olması ve çevre, altyapı, yerel ekonomi, misafirperverlik, sosyal uyum ve yönetişim gibi başlıklarda 70’in üzerinde kriterin karşılanması gerekir.
2000’li yıllar boyunca hareket Avrupa’dan Asya’ya, Amerika’dan Afrika’ya yayılır. Cittaslow, bir “nostalji kulübü” değil; yerel kalkınmayı, turizmi ve kamusal yaşamı yavaşlık ilkesiyle yeniden düzenleme denemesidir.
► Cittaslow “geri kalmak” anlamına mı gelir?
Hayır. Hareket, teknolojiyi ve modernliği reddetmez; bunların insan ve çevre lehine kullanılmasını savunur.
► Her şehir Cittaslow olabilir mi?
Hayır. Nüfus sınırı, yerel yönetim kararlılığı ve kriterlere uyum zorunludur. Bu da üyeliği seçici kılar.
► Cittaslow turizmi teşvik eder mi?
Evet; ancak kitlesel değil, nitelikli ve yerel odaklı turizmi hedefler.
► Ekonomik büyümeye karşı mı?
Büyümenin hızına ve biçimine itiraz eder. Yerel üreticiyi, küçük esnafı ve döngüsel ekonomiyi önceleyen bir büyüme anlayışı önerir.
► Eleştiriliyor mu?
Evet. Bazı eleştiriler, Cittaslow’un “elit bir yavaşlık” yarattığını ve emlak fiyatlarını artırdığını öne sürer.
Cittaslow, belgesellerde ve yaşam tarzı yayınlarında “kaçış”, “sakinlik” ve “otantik yaşam” imgeleriyle temsil edilir. Pandemi sonrası dönemde, büyük şehir yorgunluğunun artmasıyla birlikte, sosyal medyada ve popüler söylemde daha görünür hâle gelir. Ancak bu görünürlük, hareketin politik ve yönetsel boyutunun çoğu zaman estetik bir dekora indirgenmesi riskini de taşır.
Cittaslow Hareketi, modernliğe karşı romantik bir itirazdan ibaret değildir. Asıl iddiası, hızın zorunlu olmadığı; şehirlerin kendi ritmini seçebileceği fikridir. Bu yönüyle Cittaslow, çağdaş şehircilikte etik, kültürel ve siyasal bir alternatif sunar.
► SLOW FOOD
► SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK
► YAVAŞ FELSEFE
► YAVAŞLIK
► KÜRESELLEŞME
